U fretek mocz ma kolor żółty (u samców ciemny fałszywie sugerujący ketonurię), ostry zapach, często występuje duże stężenie białka oraz krwi (u samicy w rui). Ponadto występuje duża zdolność zagęszczenia moczu (2000 mOsm/l), co może wskazywać na pochodzenie fretek od zwierząt zamieszkujących pustynię… ;-)
Próbki moczu do analizy powinny być świeże (w razie potrzeby przechowywane w lodówce)… Do badań mikrobiologicznych pobiera się duże, jałowe próbki, odwirowuje się je i z osadu wykonuje posiew…
Metody pobierania moczu…
- poprzez nakłucie pęcherza moczowego (konieczna sedacja lub znieczulenie ogólne)
- cewnikowanie (na znieczuleniu)
- przy naturalnym oddawaniu moczu z podłogi lub kuwety
- przez łagodne uciskanie pęcherza moczowego
Analiza Moczu…
| [Symbol] Analiza moczu | j.m. | Samiec | Samica | Uśrednione | Średnia |
| DOBOWA ILOŚĆ MOCZU | ml | …….…8,0-48,0 | …….8,0-140,0 | …………….….- | ……….………- |
| BARWA MOCZU |
- | ciemno-żółty | żółty | - |
- |
| GĘSTOŚĆ | mOsm/l | - | - | - | 2000 |
| PRZEJRZYSTOŚĆ |
- | - | - | - | - |
| [pH] ODCZYN MOCZU |
pH | - | - | 6,5-7,5 | - |
| BIAŁKO W MOCZU |
mg/dl | 7,0-33,0 | 0,0-32,0 | - | - |
| HEMOGLOBINA W MOCZU | % | - | <1 | - | - |
| BILIRUBINA W MOCZU | - | - | - | - | 0,6 |
| UROBILINOGEN W MOCZU |
- | - | - | - | - |
| GLUKOZA W MOCZU |
- | - | - | - | - |
| ZWIĄZKI KETONOWE W MOCZU |
- | - | - | - | - |
| LEUKOCYTY W MOCZU |
- | - | - | - | - |
| AZOTYNY W MOCZU |
- | - | - | - | - |
| INDYKAN W MOCZU |
mg/dl | - | - | - | - |
| HYDROKSYPROLINA W MOCZU |
umol mmol |
- | - | 5,0 35,0 |
- |
| KREATYNINA W MOCZU [24h] |
g | - | - | 1,0-2,0 | - |
| KWAS MOCZOWY [24h] | g | - | - | 0,2-0,5 | - |
| MIGLOBINA W MOCZU | mg/l | - | - | 0,0-2,0 | - |
| MOCZNIK [24h] | g |
- | - | 10,0-30,0 | - |
| AZOT MOCZNIKA [24h] | g |
- | - | 5,0-14,0 | - |
| CHLORKI W MOCZU [24h] | mmol |
- | - | 130,0-250,0 | - |
| SÓD W MOCZU [24h] |
mmol |
- | - | 150,0-250,0 | - |
| KETONY |
- |
+ | + | - | - |
* podane wartości referencyjne są w większości uśrednione i mogą występować różnice osobnicze
(*) wielkości średnie
[*] wielkości krańcowe
(-) brak danych
1) psy
2) koty
…
Opisy…
W uproszczeniu można napisać, że składnikami osocza są:
- enzymy (np. ALAT, ASPAT)
- hormony (np. T3, T4, TSH)
- białka (np. albuminy, immunoglobuliny)
- elektrolity (np. Na, K)
- pierwiastki śladowe (np. Cu, Mb)
- i inne
Przy koniecznych badaniach możemy skupić się na pobraniu próbki krwi i wykonaniu już konkretnego badania, ukierunkowanego na schorzenie pasujące do objawów chorobowych…
- profil kontrolny (ogólny) - sód, potas, chlorki, mocznik, kreatynina, bilirubina, AST, ALT, fosfataza alkaliczna, gamma-glutamylotransferaza GGT, albumina, białko całkowite, wapń, fosfor, kwas moczowy;
- profil nerkowy - sód, potas, mocznik, kreatynina;
- profil wątrobowy - transaminazy (alaninowa i asparaginianowa), gamma-glutamylotransferaza (GGT), fosfataza alkaliczna, bilirubina, albumina;
- profil kostny - białko całkowite, albumina, wapń, fosfor, fosfataza alkaliczna;
- profil sercowy - transaminazy (asparaginianowa i alaninowa), kinaza kreatynowa, dehydrogenaza mleczanowa, potas;
- profil lipidowy - cholesterol, triglicerydy, cholesterol HDL (dobry), LDL (zły)
- profil tarczycowy - TSH w T4.
…
Badanie ogólne moczu…
DOBOWA ILOŚĆ MOCZU
Wzrost:
- cukrzyca
- przewlekłe zapalenie nerek
- moczówka prosta
- zwiększona ilość płynów
- hiperadrenokortycyzm
- leczenie glikokortykosteroidami
Zmniejszenie:
- niewydolność krążenia
- ostre stany zapalne nerek
- biegunki, wymioty, nadmierne pocenie
BARWA MOCZU
Barwa moczu fretek jest żółta (samice) lub ciemno-żółta (samce).
GĘSTOŚĆ WZGLĘDNA MOCZU
Duża zdolność zagęszczenia moczu (2000 mOsm/l), co może wskazywać na pochodzenie fretek od zwierząt zamieszkujących pustynię… ;-)
Wzrost gęstości:
- ostre zapalenie nerek
- cukrzyca
- obfite krwotoki wewnętrzne i zewnętrzne
- stany gorączkowe
- odwodnienie
- zmniejszona podaż płynów
Obniżenie gęstości:
- zwyrodnienie nerek
- przewlekłe śródmiąższowe zapalenie nerek
- odmiedniczkowe zapalenie nerek
- hiperadrenokortycyzm
- moczówka prosta
- ropomacicze
- ostre zapalenie trzustki
PRZEJRZYSTOŚĆ
U fretek mocz jest przezroczysty, często o dużym stężeniu białka oraz krwi (u samicy w rui), o żółtym kolorze (u samców ciemny fałszywie sugerujący ketonurię).
[pH] ODCZYN MOCZU
Zmiana odczynu moczy z zasadowego na kwaśny:
- kwasica metaboliczna i oddechowa
- ostre zapalenie nerek
- moczówka prosta
- cukrzyca
- zapalenie jelit
- gorączka
Zmiana odczynu moczy z kwaśnego na zasadowy:
- fosfaturia
- bakteryjna fermentacja moczu
BIAŁKO W MOCZU
U fretek często występuje duże stężenie białka w moczu od 0 do 33 mg/dl.
Obecność białka w moczu:
- przesączanie się do moczu nadmiaru łańcuchów lekkich immunoglobulin (białko Bence-Jones’a)
- choroby nerek, w których przebiegu dochodzi do uszkodzenia błony podstawowej w kłębuszkach nerkowych
- choroby nerek upośledzające resorpcję zwrotną białek w kanalikach
- stany zwiększonego rozpadu białek (gorączka)
- stany zapalne dróg moczowych
- krwotoki z dróg moczowych
- fałszywe wyniki w moczu alkalicznym powyżej 8,5pH
- proteinuria
- amyloidaza
HEMOGLOBINA W MOCZU
Obecność:
- hemoglobinuria poporodowa
- zatrucia związkami chemicznymi, np. miedź, rtęć
- piroplazmoza i babeszjoza
KREW W MOCZU
Występuje u samic w rui.
Obecność:
- ostre i ropne zapalenie nerek
- zapalenie miedniczek nerkowych
- skazy krwotoczne
- stany zapalne i kamica dróg moczowych
- nowotwory w układzie moczowym
- niektóre choroby zakaźne
- zatrucia związkami chemicznymi, np. azotynami
- pasożyty układu moczowego
- urazy mechaniczne: upadki, zduszenia
BILIRUBINA W MOCZU
Nie powinna występować.
Obecność bilirubiny [bilirubinuria]:
- pierwotne lub wtórne schorzenia wątroby i dróg żółciowych
- żółtaczka hemolityczna
UROBILINOGEN W MOCZU
Zwiększenie:
- żółtaczka hemolityczna
- wirusowe zapalenie wątroby
- toksyczne zapalenie wątroby
- marskość wątroby
GLUKOZA W MOCZU
Obecność [glukozuria]:
- fizjologicznie: ciąża, stres, skarmiania paszami bogatymi w węglowodany, laktacja
- fałszywie dodatnie w obecności substancji redukujących: kwas askorbinowy, antybiotyki, morfina, salicylany
- cukrzyca
- choroby nerek, w których przebiegu dochodzi do upośledzenia czynności komórek kanalika bliższego
- stany zapalne mózgu i rdzenia
- porażenie poporodowe
- zatrucia związkami chemicznymi (sublimat, eter, chloroform, tlenek węgla)
ZWIĄZKI KETONOWE W MOCZU
Zwiększenie [ketonuria]:
- ketoza
- uszkodzenie wątroby
- cukrzycowa kwasica ketonowa
- kwasica
- narkoza eterowa i chloroformowa
- głodzenie
LEUKOCYTY W MOCZU
Zwiększenie:
- fałszywy dodatni wynik w próbkach zawierających formaldehyd (dodatek do środków dezynfekcyjnych)
AZOTYNY W MOCZU
Oznaczenie azotynów w moczu służy wstępnej ocenie zawartości flory bakteryjnej.
INDYKAN W MOCZU
Zwiększenie:
- stany zapalne jelit
- niedrożność jelit
- ropne zapalenie wątroby, trzustki, jelit
HYDROKSYPROLINA W MOCZU
Zwiększenie:
- zaawansowany wiek
- krzywica
- osteomalacja
KREATYNINA W MOCZU [24h]
Zwiększenie:
- zwiększona produkcja wywołana dietą z wyjątkowo dużą zawartością białek zwierzęcych
Zmniejszenie:
- niewydolność nerek
- leki o działaniu nefrotoksycznym
- niedokrwistości
- nadczynność tarczycy
KWAS MOCZOWY [24h]
Zwiększenie:
- wzrost stężenia kwasu moczowego w surowicy
- zahamowana reabsorpcja
- leki, np. salicylany
Zmniejszenie:
- zatrucia, np. ołowiem, kwasami organicznymi
MIGLOBINA W MOCZU
Zwiększenie:
- fizjologiczne: wysiłek
- mięśniochwat
MOCZNIK [24h]
AZOT MOCZNIKA [24h]
Zwiększenie:
- przy ujemnym bilansie azotu, np. w stanach pooperacyjnych
Zmniejszenie:
- przy dodatnim bilansie azotu, np. podczas zaburzeń funkcji nerek, chorób wątroby i rekonwalescencji
CHLORKI W MOCZU [24h]
Zwiększenie:
- uszkodzenie kanalików nerkowych (z dużą utratą chlorków)
- niedobór potasu
- diuretyki
- zmniejszona reabsorpcja chlorków w wyniku niedoboru hormonów kory nadnerczy
Obniżenie:
- uporczywe wymioty, biegunki, pocenie
- pierwotna nadczynność kory nadnerczy
- leczenie kortykosterydami
- przy retencji chlorku sodu
SÓD W MOCZU [24h]
Zwiększenie:
- nadmierna ilość sodu w diecie
- niedoczynność kory nadnerczy
- zatrucie wodne
Obniżenie:
- niewydolność nerek
- pozanerkowa utrata sodu
OSAD MOCZU
| Skład osadu | Diagnostyka |
| komórki nabłonka kanalików nerkowych | kłębuszkowe zapalenie nerek, zwyrodnienie nerek, odmiedniczkowe zapalenie nerek |
| komórki nabłonka dróg moczowych |
zapalenie pęcherz (wielokątne i okrągłe), zapalenie miedniczek nerkowych (ogoniaste) |
| krwinki białe w osadzie moczu | stany zapalne nerek i dróg moczowych |
| krwinki czerwone w osadzie moczu |
uszkodzenie układu moczowego |
| wałeczki szkliste w moczu |
wysiłek, schorzenia gorączkowe, narkoza, niewydolność krążenia |
| wałeczki ziarniste w moczu |
śródmiąższowe zapalenie nerek |
| wałeczki tłuszczowe w moczu | zwyrodnienie tłuszczowe nabłonka kanalików nerkowych |
| wałeczki woskowe w moczu | przewlekłe zapalenie nerek, zwyrodnienie nerek |
| wałeczki nabłonkowe w moczu |
ostre zapalenie nerek, zwyrodnienie nabłonków kanalików nerkowych |
| wałeczki z krwinek czerwonych w moczu | krwotok w obrębie nefronu, ostre zapalenie kłębuszków nerkowych |
| wałeczki z krwinek białych i bakterii w moczu |
ropne schorzenia nerek, choroby posocznicowe |
| wałeczki śluzowe i pasma śluzu w moczu |
podrażnienie błony śluzowej pęcherza lub cewki moczowej |
| szczawian wapnia w moczu kwaśnym |
cukrzyca, przewlekłe zapalenie nerek, choroby układu nerwowego, kamica szczawianowa miedniczek nerkowych lub pęcherza |
| kwas moczowy w moczu kwaśnym |
ciężka niewydolność nerek, schorzenia gorączkowe, głodzenie |
| moczany bezpostaciowe w moczu kwaśnym |
intensywny rozpad białka |
| tyrozyna, cystyna, leucyna w moczu kwaśnym |
ostra niewydolność nerek, zaburzenia przemiany materii |
| fosforan amonowo-magnezowy w moczu o odczynie zasadowym | zapalenie miedniczek nerkowych |
| węglan wapnia w moczu o odczynie zasadowym | choroby pęcherza lub miedniczek nerkowych |
| fosforany wapnia i magnezu w moczu o odczynie zasadowym | nieżytowe zapalenie pęcherza moczowego, zaburzenia metabolizmu wapnia i fosforu |
| moczan amonowy w moczu o odczynie zasadowym | stany zapalne nerek i pęcherza |
| cholesterol w moczu o odczynie zasadowym | tłuszczowe zwyrodnienie nerek, zapalenie miedniczek nerkowych |
| bilirubina w moczu o odczynie zasadowym |
choroby wątroby |
| tłuszcz w postaci kulek w moczu o odczynie zasadowym |
niedoczynność tarczycy, cukrzyca, otłuszczenie lub przekarmienie tłuszczem, białkomocz |
…
opracowanie: Ana, Eva
literatura:
1) „FRETKI, WARUNKI ZDROWOTNE, HODOWLA, ROZPOZNANIE I LECZENIE CHORÓB” Maggie Lloyd, 1999
2) „TCHÓRZ” Marcin Brzeziński, Jerzy Romanowski, 1997
3) „HODOWLA TCHÓRZY” Maria Bednarz, Andrzej Frindt, 1991
4) „HOW TO READ YOUR REPORT” Wellness Inc., 1993
5) „PRACTICAL FERRET MEDICINE AND SURGERY FOR THE PRIVATE PRACTITIONER” Finkler M., 1993
6) „FERRET MEDICINE AND SURGERY” Brown S., 1992
7) „BIOLOGY AND DISEASES OF THE FERRET” Fox JG., 1988
8) http://www.resmedica.pl/rmart0017.html
9) http://www.labtestsonline.pl/
…