Endokrynopatia

Patogeneza i przyczyny…
Zaburzenia, które często występują u zwierząt dwu letnich i starszych (częściej u samic) w przypadku istnienia czynnego gruczolaka lub gruczolakoraka nadnerczy i mogą pojawić się przy hiperplazji nadnerczy, wtórnie do nowotworu przysadki… Zmiany mogą dotyczyć jednego lub obu nadnerczy, najczęściej dotykają lewego nadnercza (zmiany jednostronne)… Gdy dotykają obu, to zmiany nowotworowe stanowią około 15% powierzchni nadnerczy (zmiany obustronne)… Rzadko dają przerzuty, ale mogą być lokalnie inwazyjne, uszkadzając żyłę główną… Choroba często jest związana z równocześnie istniejącymi: insolinomą trzustki albo torbielami okołocewkowymi…

Do prawdopodobnych przyczyn zalicza się:

  • wczesne sterylizacje/kastracje (w wieku od 5-6 tygodni do kilkunastu miesięcy)
  • tendencję do hodowli zwierząt przy sztucznym oświetleniu

Zmienione chorobą nadnercza wytwarzają zwiększone stężenia hormonów steroidowych, którymi mogą być glukokortykoidy (nadczynność kory nadnerczy – zespół Cushinga), ale częściej androgeny – estradiol lub 17-hydroksyprogesteron…

Objawy kliniczne…
Nadprodukcja tych pierwszych hormonów występuje rzadko a objawy nie są powszechne:

  • polidypsja i poliuria
  • osłabienie mięśni
  • ścienienie skóry
  • nadwrażliwość na inne choroby

W przypadku nadprodukcji tych drugich hormonów – androgenów i estrogenów – objawy uwidaczniają się w:

  • zmianach skórnych – mamy do czynienia z obustronnym, symetrycznym wyłysieniem, rozpoczynającym się na ogonie i postępującym w stronę głowy, które może doprowadzić do całkowitego wyłysienia (zimą lub wiosną)… często występuje świąd…
  • zmianach dotykających układ rozrodczy i moczowy – u samic występuje powiększenie sromu (70% przypadków) i może pojawić się wysięk z pochwy lub ropomacicze, albo można zaobserwować obrzęk tkanki gruczołów mlekowych… rzadko występuje supresja szpiku kostnego, która pojawia się przy długotrwałym przebiegu, doprowadzając do niedokrwistości, wybroczyn i innych objawów hiperstrogenizmu… u samców może wystąpić bolesne, kropelkowe oddawanie moczu (dysuria), powiązane z pieczeniem w cewce moczowej (stranguria), związane z przerostem okolicy prostaty lub wystąpieniem torbieli okołocewkowych, wypełnionych wydzielina i keratyną…
  • zmianach zachowania (behawioralnych) – u obu płci nasila się wspinanie na inne osobniki i agresja, a samce wykazują zwiększone znaczenie terenu lub feminizację

Rozpoznanie…
Diagnozę opiera się na:

  • wywiadzie
  • objawach klinicznych (szczególnie charakterystyczne jest powiększenie sromu u samic po sterylizacji)
  • badaniu hematologicznym, biochemicznym i rentgenowskim (chociaż te badania nie są jednoznaczne)
  • biopsji tkanki nadnerczy

Podwyższone stężenie hormonów:

  • androgenów i estrogenów – wskazują na nowotwór lub przerost nadnerczy, gdyż u wysterylizowanych zwierząt stężenie tych hormonów powinno być w śladowych ilościach
  • estradiolu – wskazuje na chorobę jajników
  • kortyzolu – wskazuje na zespół Cushinga
Skrót Hormon … Zdrowe … … Chore … 
- androstenedion (nmol/l) 6,6  67 
- dehydroepiandrosteron, siarczan (µmol/l)
 0,01 0,03
- estradiol (pmol/l)
 106 167
- 17-hydroksyprogesteron (nmol/l)
 0,4 3,2

…

W celu odróżnienia nowotworu nadnerczy od hiperstrogenizmu podaje się fretce:

  • jednorazowo  proligeston 0,5ml s.c. – zniknie obrzmienie sromu, gdy przyczyną są jajniki

lub

  • 100j.m. ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej w dwóch dawkach, w odstępie 7-10 dni

W celu potwierdzenia zespołu Cushinga używa się:

  • testu stymulacji ACTH – należy pobrać bazową próbkę krwi, następnie podać 1 jednostkę/kg syntetycznego ACTH i.m., a po 30-60 minutach pobrać drugą próbkę krwi – wzrost stężenia kortyzolu o ponad 40% potwierdzi zespół Cushinga

lub

  • testu supresji niską dawką deksametazonu – należy pobrać bazową próbkę krwi, następnie podać 0,1mg/kg deksametazonu i.v., później należy pobrać kolejne próbki krwi po upływie 4, 6 i 8 godzin – u zwierząt zdrowych stężenie kortyzolu obniży się o około 27% wartości podstawowej, między 6 a 8 godziną od podania leku

Leczenie i zapobieganie…
Bardzo istotne jest potwierdzenie diagnozy i innych współistniejących chorób przed rozpoczęciem leczenia… Zaleca się usunięcie chorych nadnerczy metodą chirurgiczną u zwierząt młodszych niż 5 lat lub z objawami strangurii…

Należy wykonać laparotomię zwiadowczą i dokładnie sprawdzić wszystkie narządy jamy brzusznej (najlepsze dojście w linii pośrodkowej brzucha)… Jeżeli wielkość nadnerczy będzie większa niż 5-8mm długości, to najprawdopodobniej uległy już zmianom chorobowym… Mniejszym problemem są zmiany występujące w jednym (lewym) nadnerczu, który po prostu usuwamy… Gdy zmiany dotyczą obu nadnerczy, sprawa jest bardziej skomplikowana – najlepiej usunąć lewy gruczoł i odciąć część prawego, gdyż usunięcie go w całości jest utrudnione anatomią fretki (umieszczony doczaszkowo, poniżej prawego płata wątroby i często przylegający do doogonowej żyły głównej)… Lewy gruczoł można oddzielić od tłuszczu, wcześniej dokładnie podwiązując mniejsze naczynia… Może wystąpić znaczny krwotok lub sączenie się krwi z naczyń w tkance tłuszczowej i korzystne może być zastosowanie środków hemostatycznych… Duże guzy należy wysunąć w kierunku linii pośrodkowej uważając, by nie przerwać naczyń krezkowych… Prawy gruczoł usuwamy poprzez nacięcie torebki i “wyłuszczenie” tkanki gruczołowej – usunięcie torebki prawie zawsze powoduje uszkodzenie żyły głównej… W przypadku zaistnienia konieczności usunięcia torebki prawego nadnercza, można podwiązać podłużnie żyłę główną, używając hemostatycznego zacisku w miejscu przyczepu gruczołu nadnerczowego, żeby zapobiec krwotokowi w czasie usuwania go.

U starszych zwierząt stosuje się leczenie zachowawcze – podaje się mitotan w dawce 50mg p.o. dziennie przez 7 dni, później w dawce podtrzymującej co 3 dni – skuteczność leczenia jest nieprzewidywalna… Ukazały się nowe artykuły, które wręcz wskazują na szkodliwe działanie tego leku na fretki (kliknij na różowy tekst, aby przejść do kolejnego artykułu)… ;-|

Torbiele okołocewkowe cechuje spontaniczny regres po usunięciu nadnerczy – w innych przypadkach można je usuwać lub opróżniać…

Opieka pooperacyjna…
Po operacji usunięcia obu nadnerczy może być niezbędne uzupełnienie kortykosteroidów… Obrzmienie sromu powinno zaniknąć w okresie 1-2 tygodni, a futerko odrasta po 2-8 tygodniach, w niektórych przypadkach dopiero w kolejnym sezonie linienia…

…

słowniczek:
polidypsja - objaw, polegający na nadmiernym spożywaniu płynów
poliuria czyli wielomocz - to medyczny termin określający nadmierne wydalanie moczu
laparotomia (z greki he lapara – brzuch; he tome – cięcie) – termin medyczny określający operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej. Zwykle jest stosowane jako pierwszy etap operacji chirurgicznej, ale może być stosowana również w celach diagnostycznych i nosi wówczas nazwę laparotomii zwiadowczej (łac. laparotomia explorativa).

…

opracowanie: Ana
literatura:
1) Maggie Lloyd „Fretki: warunki zdrowotne, hodowla, rozpoznawanie i leczenie chorób”
2) http://pl.wikipedia.org/wiki/Polidypsja
3) http://pl.wikipedia.org/wiki/Poliuria
4) http://pl.wikipedia.org/wiki/Dysuria
5) http://pl.wikipedia.org/wiki/Laparotomia

…

Co to jest nadczynność nadnerczy?

Nadczynność nadnerczy jest przewlekłym stanem chorobowy występującym u fretek sterylizowanych/ kastrowanych. Charakteryzuje się powiększeniem gruczołów nadnerczy i zwiększoną produkcją hormonów seksualnych. Zwiększenie objętości gruczołów objawia się prawie zawsze hiperplazją tkanki, co znaczy że tkanka gruczołu jest zdrowa, nie jest nowotworowa, ale zwiększa się produkcja hormonu, a konsekwencją tego jest wzrost liczby komórek. Z biegiem czasu nadczynność nadnerczy może jednak przekształcić się w nowotwór niezłośliwy, który nie daje przerzutów. Nie leczony nowotwór niezłośliwy, może zmienić się w gruczolaka czyli nowotwór złośliwy. Nadnercza są to dwa gruczoły, które znajdują się w jamie brzusznej blisko nerek. Produkują dużą ilość gonadotropin, potrzebną do normalnego funkcjonowania organizmu. Nadczynność nadnerczy procentowo dotyka jednakowo samice i samce.

Czy nadczynność nadnerczy u fretki jest podobna do tej choroby jak w przypadku psa?

Absolutnie nie! Nadczynność nadnerczy u psa (nazywana także chorobą Cushinga) jest to także dysfunkcja hormonalna, która dotyka także nadnercza, ale charakteryzuje się olbrzymim zwiększeniem produkcji innego hormonu: kortyzolu. Pomimo, że niektóre objawy są identyczne w obu przypadkach, przyczyny są rożne więc leczenie też jest rożne.

W jakim wieku pokazują się pierwsze objawy choroby?

Nie ma określonego wieku. W większości przypadków pierwsze objawy choroby pokazują się około 3-4 roku życia fretki. Zdarzyły się przypadki wcześniejszego zachorowania fretek, około pierwszego roku życia, ale są to na szczęście przypadki ekstremalnie rzadkie.

Jak można poznać, że fretka jest chora?

Objawy kliniczne tej choroby objawiają się bardzo powoli. Najczęstszym objawem jest brak futra na ciele fretki. Wypadanie futra może zacząć się od ogona. Powoli łysienie zaczyna powiększać się i przechodzi symetrycznie na boki, później na kark, a w przypadkach nie leczonych, także na głowę.

Gdy zachoruje samica objawem najbardziej widocznym jest powiększenie się wisienki, typowe jak u samicy w rujce. U samca może być widoczne powiększenie prostaty, które w niektórych przypadkach naciska na moczowód, powodując problemy przy siusianiu. Innym częstym objawem jest swędzenie na całym ciele. W ciężkich przypadkach fretka może także bardzo schudnąć i mieć anemię.

Które fretki są najbardziej narażone na tę chorobę?

Zostało już udowodnione, że najbardziej narażone na tę chorobę są fretki, które zostały wysterylizowane/wykastrowane zbyt wcześnie. Im dłużej się czeka ze sterylizacją/kastracją u fretki, tym mniejsze ryzyko, że po kilku latach wystąpi nadczynność nadnerczy. Nie można też wykluczyć, że fretka z hodowli domowej, wykastrowana w późniejszym wieku nie zachoruje, zdarzyły się już i takie przypadki. Oczywiście takie ryzyko, że coś takiego wystąpi jest o wiele mniejsze.

Czy to prawda ze fretki pochodzące z niektórych hodowli są bardziej narażone niż te z hodowli domowych?

Ostatnie badania wykazały, że przy tej chorobie nie ma na nią wpływu predyspozycja genetyczna. Z tego powodu można z całą pewnością powiedzieć, że nie ma określonych grup fretek z predyspozycją genetyczną nadczynności nadnerczy. Ale jest natomiast prawdą, że dużo fretek pochodzących z tych hodowli, które aby łatwiej sprzedać, sterylizują/kastrują swój odchów w wieku ekstremalnie niskim (4-6 tygodni). Takie praktyki zwiększają bardzo prawdopodobieństwo, że po paru latach pojawi się nadczynność nadnerczy.

Jak zdiagnozować?

Istnieją różne metody żeby zdiagnozować. Objawy skórne i wiek zwierzaka powyżej 3 lat ukierunkowują szybko co do choroby end bo0-gf89okrynicznej. Nie istnieje jedna metoda. Żeby zdiagnozować powiększenie nadnerczy najczęściej stosowanym badaniem jest USG. Dzięki USG możemy otrzymać wiele potrzebnych informacji, niezbędnych do postawienia diagnozy i podjęcia decyzji o odpowiednim leczeniu. Przede wszystkim możemy zmierzyć wielkość gruczołu, co jasno pokazuje czy jest powiększony i o ile oraz jaki mają wygląd. Możemy także sprawdzić, czy oba gruczoły są powiększone, co jest niezmiernie ważne dla ustalenia typu leczenia. Nie mniej ważna jest możliwość sprawdzenia innych organów i żył przebiegających obok. Inną metodą jest analiza krwi, gdzie można sprawdzić poziom niektórych hormonów. Obie metody są ograniczone i jak się ma jakieś wątpliwości najlepiej zastosować obie.

Jaka jest terapia?

Najlepszą terapią jest operacja, podczas której usuwa się powiększone gruczoły nadnerczy. Jest to operacja bardzo delikatna, ponieważ blisko prawego nadnercza przebiegają duże naczynia krwionośne, ale jest to na pewno najpewniejsza terapia, która rozwiąże definitywnie problem.
Istnieje także inna metoda, która polega na zastrzyku dawanym raz w miesiącu, ale pomimo że widać szybko poprawę, nie zapobiega ona dalszemu powolnemu wzrostowi komórek nowotworowych w tkance gruczołu. Tego typu terapia jest używana tylko w rzadkich przypadkach:

  • gdy fretka ma także inne poważne schorzenia, które nie pozwalają na operacje
  • w okresie przygotowania fretki do operacji, aby poprawić jej ogólny stan
  • gdy jest to początek choroby i pomimo, że są już widoczne objawy, ale USG nie wykazuje, który z dwóch gruczołów nadnerczy jest chory

Ważną informacją jest to, że choroba taka jak nadczynność nadnerczy nie stwarza natychmiastowego niebezpieczeństwa dla życia fretki. Ważne jest aby pójść z fretka do weterynarza aby zdiagnozował objawy, a gdy jest juz postawiona diagnoza, opracować postępowanie żeby przygotować fretkę do operacji. Ważne jest żeby zacząć działać, gdy się zauważy pierwsze objawy choroby, ale nie musi to być natychmiastowa decyzja o operacji. Przejście od formy początkowej – powiększonych nadnerczy, do formy nowotworowej jest dość długim procesem, trwającym kilkanaście/kilkadziesiąt miesięcy. Oczywiście nie czeka się z operacją zbyt wiele miesięcy, ale bardzo ważne jest aby poczekać kilka tygodni, przygotowując fretkę, aby w jak najlepszej kondycji trafiła na stół operacyjny.

Ostrożnie nie należy przesądzać z paniką!

Aby rozpoznać czy mamy do czynienia z nadczynnością nadnerczy jest niezbędna konsultacja z lekarzem weterynarzem specjalistą. Wiele z opisanych wyżej objawów może występować także u zdrowych zwierząt. Na przykład utrata sierści na ogonie i niektórych częściach ciała jest częsta, w niektórych porach roku. Zwłaszcza na koniec lata może wystąpić u fretki utrata, przerzedzenie futra, ale jest to sytuacja, która wraca do normalności w przeciągu kilku tygodni. Inne choroby, które mogą skutkować utratą sierści to grzybice i obecność niektórych pasożytów.

Jeżeli macie wątpliwości nie wystawiajcie sami diagnozy, a sprawdźcie waszą fretkę u weterynarza. Wasza fretka może być zupełnie zdrowa lub może mieć zupełnie inną chorobę, która wymaga natychmiastowej interwencji.

Jak mogę zapobiec tej chorobie?

Pomimo, że jest jeszcze wiele aspektów tej choroby do poznania, jasne jest już, że jedyną metodą żeby zmniejszyć ryzyko nadczynności nadnerczy jest jak najbardziej odsuniecie w czasie terminu sterylizacji/kastracji u obu płci, odsuwając go przynajmniej do osiągnięcia dojrzałości seksualnej, a jeśli jest to możliwe jeszcze później.

Wielu weterynarzy na całym świecie zajmuje się badaniami nad zapobieganiem tej chorobie, zwłaszcza przy pomocy tych fretek, które są już wysterylizowane/wykastrowane. Niestety jeszcze nie jest nic naukowo udowodnione i jedyna metoda żeby ograniczyć możliwość pojawienia się choroby jest jak największe opóźnienie kastracji/sterylizacji.

…

autor: Paolo Selleri Profesor Patologii Klinicznej i Terapi Zwierzat Egzotycznych I i II, Uniwersytet Medycyny Weterynaryjnej w Padwie
źródło: http://www.inseparabileforum.com/forum/topic_TOPIC_ID_16722.htm
tłumaczenie: Eva
poprawki: Ana

…

artykuł zamieszczony dzięki uprzejmości Tomasza…

Nowotwory nadnerczy są dość częstym schorzeniem u fretek powyżej trzeciego roku życia, aczkolwiek mogą one zdarzyć się właściwie w każdym wieku. Jednak niezwykle rzadko występują u fretek poniżej pierwszego roku życia. Jest kilka teorii mówiących o przyczynach wysokiego ryzyka powstania nowotworów nadnerczy, które to mogą być powodowane nadmiarem światła, chowem wsobnym, wczesną kastracją/sterylizacją, dietą, jednak żadna nie została w 100% potwierdzona. Jak pokazuje doświadczenie, największy wpływ wydają się mieć nadmiar światła i przedwczesna kastracja/sterylizacja. Fretki maja wyjątkowo wrażliwą szyszynkę, która normalnie jest stymulowana przez zwiększającą się ilość światła. Szyszynka wysyła wtedy sygnały do podwzgórza, aby to rozpoczęło produkcję GnRH (gonadotropin-relesing hormone – gonadoliberyna), która stymuluje przysadkę do wytwarzania LH (luteinizing hormone – hormon luteinizujący) i FSH (follicle-stimulating hormon – hormon folikulotropowy), które w połączeniu z hormonami produkowanymi przez nadnercza powodują wytwarzanie hormonów płciowych przez gonady.

U fretek nie poddanych kastracji/sterylizacji produkcja hormonów płciowych wywołuje sprzężenie zwrotne i zahamowanie wydzielania hormonów przez podwzgórze i przysadkę. U fretek po kastracji/sterylizacji brak gonad wywołuje brak sprzężenia zwrotnego, Przysadka nadal wytwarza hormony stymulując nadnercza do ciągłego wytwarzania specyficznych dla nich hormonów, co w rezultacie prowadzi do powstawania nowotworów.

Występują 3 postacie zmian w nadnerczach. Hiperplazja – nadmierny wzrost kory nadnerczy, na tym etapie gruczoły nadal funkcjonują normalnie. Łagodny guz – następuje powiększenie nadnerczy. Na tym etapie gruczoły zaczynają tracić funkcjonalność, co może wpływać na ogólny stan zdrowia fretki. Złośliwy guz – znaczne powiększenie nadnerczy. Na tym etapie gruczoły przestają funkcjonować i choroba zaczyna siać spustoszenie w ciele fretki. W bardzo późnym stadium może dochodzić do pękania nadnerczy.

Objawy

  • Symetryczne wypadanie włosów i chudnięcie. W zaawansowanych stadiach choroby włosy mogą pozostać jedynie na głowie i łapach. Niektóre fretki tracą wszystkie włosy, pozostają całkowicie łyse, poza wąsami.
  • Zanik mięśni.
  • Skóra robi wrażenie cienkiej, a nawet przezroczystej. Pojawiają się na niej czerwone plamki i owrzodzenia.
  • Fretka zaczyna bardzo często drapać się z powodu swędzenia.
  • Zwiększa się ilość wypijanej wody.
  • Fretka staje się agresywna lub zachowuje się jak podczas parzenia się.
  • U samic następuje powiększenie sromu, u samców mogą wystąpić problemy z oddawaniem moczu w związku z powiększeniem prostaty, co w przypadku braku leczenie może przyspieszyć śmierć fretki.

Czasami zdarza się, że u fretek, które straciły włosy, sierść sama odrasta bez stosowania jakiegokolwiek leczenia. Nie oznacza to jednak, że sama choroba spontanicznie zniknęła. Z doświadczenia wiadomo, że cofanie się objawów zdarza się tylko raz. Kiedy objawy wracają ponownie już nigdy nie ustępują. Jest to spowodowane sezonowymi zmianami poziomu hormonów w bardzo wczesnych stadiach choroby. Zazwyczaj w kolejnym sezonie choroba jest już na tyle zaawansowana, że sezonowe zmiany hormonalne nie są w stanie jej maskować.

Weterynarze, którzy dobrze znają problemy medyczne fretek, schorzenia nadnerczy rozpoznają zwykle po objawach klinicznych. Nie ma możliwości żeby w warunkach domowych przeprowadzić testy, które mogą jednoznacznie potwierdzić schorzenie. W laboratorium można przeprowadzić badanie krwi, które potwierdza z dużą dokładnością występowanie wczesnych form nowotworu, tzw. Tennessee Panel. Test ten polega na oznaczeniu poziomu kortyzolu, 17-hydroksyprogesteronu, estradiolu, androstenadionu, dehydroepiandrosteronu (DHEA).

Tabela pokazuje wartości dla w/w hormonów…

Skrót Hormon …. Norma …. Max. wartość
- kortyzol 53 / ± 42 140
- 17-hydroksyprogesteron
0,2 / ± 0,3 0,8
- estradiol 107 / ± 39 180
- androstenadion 63,6 / ± 4,1 150
- dehydroepiandrosteron (DHEA) 10 / ± 9 28

…

Prześwietlenie i USG mogą być przydatne w diagnozowaniu schorzeń nadnerczy, ale nie są to metody decydujące. Nadnercza mogą nie ulec powiększeniu, toteż prześwietlenie i USG nic nie wykażą, tak jest aż w 50% przypadków. Dlatego jeśli Twoja fretka ma objawy kliniczne lepiej zamiast drogich testów rozważyć przeprowadzenie operacji.

Operacja

Operacja chirurgiczna jest najlepszą metodą leczenia, obejmująca usunięcie uszkodzonego gruczołu. W większości przypadków zmiany nowotworowe pojawiają się w lewym nadnerczu (około 80% przypadków). Bardzo ważną rzeczą jest fakt, że prawe nadnercze jest zazwyczaj silnie związane z żyłą główną, największym naczyniem żylnym w ciele fretki, i usunięcie go jest niezwykle trudne i niebezpieczne. Jeśli zdecydujesz się na operację pamiętaj, aby odbyć szczerą rozmowę i wypytać Twojego weterynarza, jakie ma doświadczenie w operowaniu prawego nadnercza, to ważne żeby nie narażać fretki na operację, po której okaże się, że nadnercze nie zostało usunięte z powodu nieoczekiwanych trudności.

Farmaceutyki

Leki w schorzeniach nadnerczy stosuje się zazwyczaj u fretek, których stan zdrowia nie pozwala na wykonanie operacji chirurgicznej, dotyczy to zwłaszcza starszych fretek lub tych, które cierpią na inne schorzenia. Niektórzy decydują się na stosowanie farmaceutyków ze względu na koszty operacji. Należy jednak pamiętać, że leki należy stosować prze całe życie fretki, co w konsekwencji może oznaczać większe koszty niż sama operacja.

…

źródło: http://www.fretka.org/, South Florida Ferret Community
autor: Michael F. Janke
tłumaczenie i uzupełnienie: Tomasz Gącerz
uwaga: Większość informacji na tych stronach napisali ludzie, którzy mają duże doświadczenie w hodowli fretek jednak nie są weterynarzami. Wszystkie teksty były konsultowane ze specjalistami. Każda chora fretka powinna natychmiast znaleźć się u wykwalifikowanego i doświadczonego weterynarza, który specjalizuje się w leczeniu fretek. Pamiętaj fretki należą do zwierząt, u których symptomy choroby występują bardzo późno, co może prowadzić do ich nagłej śmierci. Nie próbuj żadnych “domowych sposobów” bez konsultacji ze specjalistą, nawet jeśli jakiś znajdziesz gdzieś w tekście na tej stronie. Informacje tu zawarte mogą powiększyć Twoją wiedzę i wyczulić Cię na niespecyficzne objawy w zachowaniu Twojej fretki, ale pamiętaj niewłaściwa, samemu postawiona diagnoza może decydować o jej życiu.
Wszystkie prawa zastrzeżone!

…

*Uwaga, każdy z powyższych artykułów został opublikowany jakiś czas temu, w związku z powyższym niektóre metody leczenia i leki mogą być już nieaktualne (wycofane z obrotu), ale Wasz lekarz weterynarii na pewno będzie wiedział czym można je zastąpić…

…



Zostaw komentarz