Chłoniak (łac. lymphoma, linfoma)… jest to choroba nowotworowa, wywodząca się z układu chłonnego (limforetikularnego)… Najczęściej objawiająca się powiększeniem węzłów chłonnych lub wątroby i śledziony1) oraz może pojawić się w grasicy, układzie pokarmowym, układzie nerwowym, skórze4,5)…

Wszystkie chłoniaki są nowotworami złośliwymi, jednak wyróżnia się postacie o mniejszej i większej złośliwości… Chłoniaki przebiegające z zajęciem szpiku nazywane są białaczkami… Chłoniaki leczone są głównie chemioterapią…. W postaciach zlokalizowanych możliwe jest leczenie operacyjne1)…

Przyczyny…

Przyczyna, tak wysokiej zachorowalności na chłoniaka u fretek nie jest do końca jasna, ale w wielu przypadkach wygląda, że duży wpływ mają na to retrowirusy2)…

  • wirusowa – chłoniak białaczko-pochodny (np. u kotów zakażonych wirusem białaczki)
  • genetyczna
  • karcinogeny – pewne czynniki chemiczne, fizyczne i wirusowe3)

Klasyfikacja…

Chłoniak jest nowotworem często spotykanym u fretek, występuje w dwóch formach:

  • młodzieńczej, która może wystąpić u fretek nawet kilkumiesięcznych i bardzo szybko je zabija
  • dorosłej, występującej u fretek starszych, która ma dłuższy przebieg i często bywa uleczalna2)

Z uwagi na umiejscowienie możemy wyodrębnić następujące typy:

  • postać rozsiana (wieloogniskowa) – uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, pozostałe objawy – brak apetytu, spadek masy ciała, zwiększone pragnienie i oddawanie moczu, apatia… Często stwierdza się powiększenie wątroby i śledziony3)
  • postać pokarmowa – nowotwory mogą atakować krezkowe węzły chłonne i jelita… wzrost guza może powodować powiększenie brzucha lub naciskać na jelita4)… objawy – wymioty, problemy z wypróżnianiem lub biegunka, spadek masy ciała, apatia3)
  • postać śródpiersiowa – guzy, które mogą zająć klatkę piersiową prowadząc do nacisku na płuca i wysięku opłucnowego oraz niewydolności oddechowej4)… objawy ze strony układu oddechowego – obrzęki obwodowych części ciała, inne objawy – zwiększone pragnienie i oddawanie moczu, brak apetytu, osłabienie … w 40-50% przypadków występuje jednocześnie hiperkalcemia (nadmiar wapnia we krwi)3)
  • postać skórna – pojedyncze lub liczne zmiany skórne w postaci zaczerwienionych, podobnych do strupa placków pozbawionych włosów, jak np. w przypadku ziarniniaka grzybiastego… mogą być mylone z dermatozami alergicznymi4) i mogą przypominać inne choroby skóry, np. łojotok, pęcherzycę lub ropne zapalenie skóry… początkowo wyglądają jak swędzące wypryski, stopniowo zaczynają przybierać formę guzów… u 50% zwierząt występuje świąd3)
  • postać zewnątrzwęzłowa – może dotyczyć oczu, centralnego układu nerwowego, kości, serca, nerek, pęcherza moczowego, jamy nosowej3)… obserwowane jako pojedyncze, masywne guzki4)
  • centralnego układu nerwowego: chłoniaki tu zlokalizowane prowadzą do osłabienia lub paraliżu tylnych łapek4)
  • szpiku kostnego: może występować wraz ze wszystkimi powyższymi kategoriami. Badanie krwi często wykazuje anemię4)

Klasyfikacja według WHO (Światowa Organizacja Zdrowia)…

  1. Stopień I – zmiany dotyczą pojedynczego węzła chłonnego lub tkanki limfoidalnej jednego narządu
  2. Stopień II – zmiany dotyczą wielu węzłów chłonnych w jednej okolicy
  3. Stopień III – uogólnione zajęcie węzłów chłonnych
  4. Stopień IV – zajęcie wątroby i/lub śledziony
  5. Stopień V – widoczne zmiany we krwi, zaatakowanie szpiku kostnego i/lub innych narządów wewnętrznych3)

Objawy…

Biorąc powyższe pod uwagę mogą wystąpić, niektóre z następujących objawów:

  • powiększenie węzłów chłonnych na szyi, w pachach i pachwinach
  • obrzęk twarzy/szyi wywołany częściową blokadą żyły głównej górnej (obserwowane w przypadku guzów)
  • utrata wagi
  • osowiałość
  • anemia
  • brak apetytu
  • problemy z oddychaniem
  • zmiany na skórze
  • świąd
  • osłabienie tylnych nóg (jeśli zaatakowany jest układ nerwowy)
  • powiększenie wątroby
  • powiększenie śledziony4,5)

Rozpoznanie…

Rozpoznanie chłoniaka opiera się na dokładnym wywiadzie i badaniu klinicznym oraz badaniach dodatkowych, takich jak badanie krwi, badanie histopatologiczne węzła chłonnego, badanie szpiku kostnego oraz badania obrazowe (rtg, usg)…

  • badanie kliniczne – ze szczególnym uwzględnieniem węzłów chłonnych, błon śluzowych i oczu
  • badanie krwi / morfologia – we krwi widoczne są często niedojrzałe limfocyty i metarubricyty, możliwe są niedobory płytek krwi, erytrocytów i granulocytów kwasochłonnych
  • badanie krwi – biochemia – bardzo często wzrasta poziom wapnia we krwi (zwłaszcza przy postaci śródpiersiowej)… pozostałe parametry wskazują na zaatakowane narządy…
  • badanie szpiku kostnego – nacieki nowotworowo zmienionych limfocytów
  • RTG i USG – są pomocne w ustaleniu stadium chłoniaka i wskazują na zaatakowane narządy
  • badanie histopatologiczne!!!!! – cały węzeł chłonny, wynik daje ostateczne potwierdzenie rozpoznania
  • badanie serologiczne – może wykazać np. białaczkę, anemię, trombocytopenię, podwyższony poziom mocznika i kreatyniny, podwyższony poziom enzymów wątrobowych4) oraz może stwierdzić wystąpienie zespołu niedoboru odporności3)

Leczenie…

Jeśli ulokowanie i rozmiar guza na to pozwala, warto rozważyć operację…

W przypadku wielu zwierząt obserwuje się zmiany od razu w kilku miejscach… Wówczas operacja nie ma sensu i pozostaje opieka paliatywna:

  • podawanie leków przeciwbakteryjnych o szerokim spektrum działania, w celu zwalczenia infekcji, które mogą towarzyszyć chorobie
  • kortykosteroidy, np. prednizolon, w celu zmniejszenia obrzęku, świądu, bólu i stanów zapalnych wywołanych przez nowotwór
  • warto rozważyć immunochemio terapię za pomocą interferonu alfa-2a, gdyż ogranicza wzrost i reprodukcję guza, a także podnosi odporność organizmu

Jeśli życie zwierzaka już jest bardzo utrudnione – eutanazja… :-(

W przypadku operacji należy podawać leki przeciwbólowe… Jednakże należy być z nimi ostrożnym, jeśli przepisane zostały kortykosteroidy4)…

Jak już wspomniano wyżej, chłoniak jest nowotworem podatnym na chemioterapię… Leczenie ma na celu poprawę komfortu zwierzęcia oraz uzyskanie jak najdłuższego czasu remisji (wycofania się objawów) i wydłużenia życia… Nieleczone zwierzęta z chłoniako-mięsakiem przeżywają średnio 4-6 tygodni, w przypadku leczonych u 75-90% pacjentów objawy prawie całkowicie się wycofują i zwierzęta żyją w dobrym stanie nawet 6-12 miesięcy…

Chłoniak jest nieuleczalny, jednak leczenie prowadzi często do całkowitego wycofania się objawów i przedłużenia życia pacjenta o wiele miesięcy…

Znanych jest wiele schematów leczenia chłoniaków, różnią się one składem podawanych leków oraz częstotliwością i drogą podawania… O doborze odpowiedniego schematu decyduje kilka czynników:

  • koszty leczenia – chemioterapia łącznie z dodatkowymi czynnościami jej towarzyszącymi (katetery dożylne, kontrolne badania krwi itp.) jest kosztowna. A im nowocześniejsze schematy leczenia, prowadzące do dłuższej remisji, tym koszty leków są większe
  • czas – bardziej rozbudowane schematy leczenia wymagają od opiekuna zwierzęcia większego nakładu czasu
  • objawy uboczne – już pierwsze badania mogą wykluczyć stosowanie jednych leków, a wskazywać na inne… leki stosowane w terapii nowotworów mogą działać toksycznie na niektóre narządy, jednak korzyści z ich stosowania przewyższają znacznie ryzyko… często złożone programy lecznicze niosą większe ryzyko działań ubocznych, ale też dają dłuższą remisję

Doświadczenie lekarza prowadzącego – podawanie dożylne leków cytostatycznych wymaga dużej wprawy (duża toksyczność nawet po kontakcie miejscowym!), ważne jest doświadczenie lekarza w prowadzeniu pacjentów z chłoniakiem3)…

Opieka…

Jeśli operacja jest niemożliwa:

  • podawać przepisane leki
  • zapewnić wygodę i bezpieczeństwo
  • jeśli ma problemy z poruszaniem, przygotować dla niego klatkę parterową z miękką wyściółką
  • zapewnić łatwy dostęp do jedzenia i wody
  • dokarmiać Nutridrinkiem, jeśli zachodzi taka potrzeba

Jeśli operacja jest możliwa:

  • umieścić zwierzaka w klatce-izolatce, jeśli zachodzi obawa, że inne będą interesować się szwami i ranami
  • wyłożyć klatkę ligniną lub białymi ręcznikami papierowymi, aby zapobiec zanieczyszczeniu lub infekcji rany
  • jeśli zwierzak nie trzyma ciepła, dogrzewać butelką z gorącą wodą lub termoforem (owinięte w ręcznik lub kocyk)
  • podawać leki przeciwbólowe
  • przemywać rany rivanolem
  • przez 24-48 godzin po operacji podawać pokarmy bogate w żelazo celem zapobieżenia anemii (np. gotowana wątróbka lub jajka na twardo)
  • podawać wysokokaloryczne jedzenie lub suplementy diety, jak np. Nutridrink… Jeśli zwierzak nie chce jeść, podawać suplementy multiwitaminowe… Można podawać też suplement – koenzym Q10
  • dbać o to, aby zwierzak dużo pił: wodę, płyny z elektrolitami (uwaga! Amerykanie polecają Gatorade)
  • pozostawać w kontakcie z wetem, zwrócić się o pomoc w razie obrzęku, zaczerwienienia lub bólu w okolicach szwów, utraty wagi, śpiączki, zmian w zachowaniu4)

Zapobieganie…

Tak jak w innych chorobach nowotworowych, szybkie rozpoznanie jest bardzo ważne, więc bardzo istotne są regularne kontrole własnego zwierzaka i obserwacja… Zaobserwowanie jakichkolwiek zmian i odchyleń od normy, powiększenie się chociażby jednego węzła chłonnego lub innego narządu w jamie brzusznej jest pierwszym sygnałem ostrzegawczym2)… Prosto powiedzieć, trudno zrobić?!… Ale można często macać całe ciało zwierzaka, również podczas wizyt u weterynarza, uważnie obserwować, czy nie występuje utrata apetytu, osowiałość, utrata wagi lub zmiany na skórze, których nie można wyleczyć metodami domowymi4)…

Oczywiście, ostateczną diagnozę można postawić dopiero po zrobieniu biopsji z węzłów chłonnych, śledziony lub innych organów oraz badań krwi i analizy szpiku kostnego, ale gdy zidentyfikujemy typ chłoniaka, wtedy możemy dostosować odpowiednie metody leczenia, co często pozwala na przedłużenie życia małego pacjenta…

Ponieważ u fretek są bardzo częste nowotwory, miedzy innymi nowotwory skóry, zaleca się okresowe kontrole u weterynarza, które w przypadku wykrycia każdego podejrzanego guzka, dają możliwość natychmiastowego usunięcia go, a tym samym zmniejszają możliwość przerzutów komórek rakowych na inne organy i narządy wewnętrzne zwierzaka2)…

…

tłumaczenie: Eva
opracowanie i poprawki: Ana
literatura:
1) http://pl.wikipedia.org/wiki/Ch%C5%82oniak
2) „Voglio un furetto”, lekarz weterynarz Alessandro Melillo
3) http://therios.strefa.pl/porady/chloniak.html
4) http://ratguide.com/health/neoplasia/lymphomas.php
5) http://www.aamefe.org/linfoma_felino.html

uwaga: Większość informacji na tych stronach napisali ludzie, którzy mają duże doświadczenie w hodowli fretek jednak nie są weterynarzami. Wszystkie teksty były konsultowane ze specjalistami. Każda chora fretka powinna natychmiast znaleźć się u wykwalifikowanego i doświadczonego weterynarza, który specjalizuje się w leczeniu fretek. Pamiętaj fretki należą do zwierząt, u których symptomy choroby występują bardzo późno, co może prowadzić do ich nagłej śmierci. Nie próbuj żadnych „domowych sposobów” bez konsultacji ze specjalistą, nawet jeśli jakiś znajdziesz gdzieś w tekście na tej stronie. Informacje tu zawarte mogą powiększyć Twoją wiedzę i wyczulić Cię na niespecyficzne objawy w zachowaniu Twojej fretki, ale pamiętaj niewłaściwa, samemu postawiona diagnoza może decydować o jej życiu.
Wszystkie prawa zastrzeżone!

…



Zostaw komentarz