Co to jest nadczynność nadnerczy?
Nadczynność nadnerczy jest przewlekłym stanem chorobowy występującym u fretek sterylizowanych/ kastrowanych. Charakteryzuje się powiększeniem gruczołów nadnerczy i zwiększoną produkcją hormonów płciowych. Zwiększenie objętości gruczołów objawia się prawie zawsze hiperplazją tkanki, co znaczy że tkanka gruczołu jest zdrowa, nie jest nowotworowa, ale zwiększa się produkcja hormonu, a konsekwencją tego jest wzrost liczby komórek. Z biegiem czasu nadczynność nadnerczy może jednak przekształcić się w nowotwór niezłośliwy, który nie daje przerzutów. Nie leczony nowotwór niezłośliwy, może zmienić się w gruczolaka czyli nowotwór złośliwy. Nadnercza są to dwa gruczoły, które znajdują się w jamie brzusznej blisko nerek. Produkują dużą ilość gonadotropin, potrzebną do normalnego funkcjonowania organizmu. Nadczynność nadnerczy procentowo dotyka jednakowo samice i samce.
Czy nadczynność nadnerczy u fretki jest podobna do tej choroby jak w przypadku psa?
Absolutnie nie! Nadczynność nadnerczy u psa (nazywana także chorobą Cushinga) jest to także dysfunkcja hormonalna, która dotyka także nadnercza, ale charakteryzuje się olbrzymim zwiększeniem produkcji innego hormonu: kortyzolu. Pomimo, że niektóre objawy są identyczne w obu przypadkach, przyczyny są rożne więc leczenie też jest rożne.
W jakim wieku pokazują się pierwsze objawy choroby?
Nie ma określonego wieku. W większości przypadków pierwsze objawy choroby pokazują się około 3-4 roku życia fretki. Zdarzyły się przypadki wcześniejszego zachorowania fretek, około pierwszego roku życia, ale są to na szczęście przypadki ekstremalnie rzadkie.
Jak można poznać, że fretka jest chora?
Objawy kliniczne tej choroby objawiają się bardzo powoli. Najczęstszym objawem jest brak futra na ciele fretki. Wypadanie futra może zacząć się od ogona. Powoli łysienie zaczyna powiększać się i przechodzi symetrycznie na boki, później na kark, a w przypadkach nie leczonych, także na głowę.
Gdy zachoruje samica objawem najbardziej widocznym jest powiększenie się wisienki, typowe jak u samicy w rujce. U samca może być widoczne powiększenie prostaty, które w niektórych przypadkach naciska na moczowód, powodując problemy przy siusianiu. Innym częstym objawem jest swędzenie na całym ciele. W ciężkich przypadkach fretka może także bardzo schudnąć i mieć anemię.
Które fretki są najbardziej narażone na tę chorobę?
Zostało już udowodnione, że najbardziej narażone na tę chorobę są fretki, które zostały wysterylizowane/wykastrowane zbyt wcześnie. Im dłużej się czeka ze sterylizacją/kastracją u fretki, tym mniejsze ryzyko, że po kilku latach wystąpi nadczynność nadnerczy. Nie można też wykluczyć, że fretka z hodowli domowej, wykastrowana w późniejszym wieku nie zachoruje, zdarzyły się już i takie przypadki. Oczywiście takie ryzyko, że coś takiego wystąpi jest o wiele mniejsze.
Czy to prawda ze fretki pochodzące z niektórych hodowli są bardziej narażone niż te z hodowli domowych?
Ostatnie badania wykazały, że przy tej chorobie nie ma na nią wpływu predyspozycja genetyczna. Z tego powodu można z całą pewnością powiedzieć, że nie ma określonych grup fretek z predyspozycją genetyczną nadczynności nadnerczy. Ale jest natomiast prawdą, że dużo fretek pochodzących z tych hodowli, które aby łatwiej sprzedać, sterylizują/kastrują swój odchów w wieku ekstremalnie niskim (4-6 tygodni). Takie praktyki zwiększają bardzo prawdopodobieństwo, że po paru latach pojawi się nadczynność nadnerczy.
Jak zdiagnozować?
Istnieją różne metody żeby zdiagnozować. Objawy skórne i wiek zwierzaka powyżej 3 lat ukierunkowują szybko co do choroby endokrynologicznej. Nie istnieje jedna metoda. Żeby zdiagnozować powiększenie nadnerczy najczęściej stosowanym badaniem jest USG. Dzięki USG możemy otrzymać wiele potrzebnych informacji, niezbędnych do postawienia diagnozy i podjęcia decyzji o odpowiednim leczeniu. Przede wszystkim możemy zmierzyć wielkość gruczołu, co jasno pokazuje czy jest powiększony i o ile oraz jaki mają wygląd. Możemy także sprawdzić, czy oba gruczoły są powiększone, co jest niezmiernie ważne dla ustalenia typu leczenia. Nie mniej ważna jest możliwość sprawdzenia innych organów i żył przebiegających obok. Inną metodą jest analiza krwi, gdzie można sprawdzić poziom niektórych hormonów. Obie metody są ograniczone i jak się ma jakieś wątpliwości najlepiej zastosować obie.
Jaka jest terapia?
Najlepszą terapią jest operacja, podczas której usuwa się powiększone gruczoły nadnerczy. Jest to operacja bardzo delikatna, ponieważ blisko prawego nadnercza przebiegają duże naczynia krwionośne, ale jest to na pewno najpewniejsza terapia, która rozwiąże definitywnie problem.
Istnieje także inna metoda, która polega na zastrzyku dawanym raz w miesiącu, ale pomimo że widać szybko poprawę, nie zapobiega ona dalszemu powolnemu wzrostowi komórek nowotworowych w tkance gruczołu. Tego typu terapia jest używana tylko w rzadkich przypadkach:
- gdy fretka ma także inne poważne schorzenia, które nie pozwalają na operacje
- w okresie przygotowania fretki do operacji, aby poprawić jej ogólny stan
- gdy jest to początek choroby i pomimo, że są już widoczne objawy, ale USG nie wykazuje, który z dwóch gruczołów nadnerczy jest chory
Ważną informacją jest to, że choroba taka jak nadczynność nadnerczy nie stwarza natychmiastowego niebezpieczeństwa dla życia fretki. Ważne jest aby pójść z fretka do weterynarza aby zdiagnozował objawy, a gdy jest juz postawiona diagnoza, opracować postępowanie żeby przygotować fretkę do operacji. Ważne jest żeby zacząć działać, gdy się zauważy pierwsze objawy choroby, ale nie musi to być natychmiastowa decyzja o operacji. Przejście od formy początkowej – powiększonych nadnerczy, do formy nowotworowej jest dość długim procesem, trwającym kilkanaście/kilkadziesiąt miesięcy. Oczywiście nie czeka się z operacją zbyt wiele miesięcy, ale bardzo ważne jest aby poczekać kilka tygodni, przygotowując fretkę, aby w jak najlepszej kondycji trafiła na stół operacyjny.
Ostrożnie nie należy przesądzać z paniką!
Aby rozpoznać czy mamy do czynienia z nadczynnością nadnerczy jest niezbędna konsultacja z lekarzem weterynarzem specjalistą. Wiele z opisanych wyżej objawów może występować także u zdrowych zwierząt. Na przykład utrata sierści na ogonie i niektórych częściach ciała jest częsta, w niektórych porach roku. Zwłaszcza na koniec lata może wystąpić u fretki utrata, przerzedzenie futra, ale jest to sytuacja, która wraca do normalności w przeciągu kilku tygodni. Inne choroby, które mogą skutkować utratą sierści to grzybice i obecność niektórych pasożytów.
Jeżeli macie wątpliwości nie wystawiajcie sami diagnozy, a sprawdźcie waszą fretkę u weterynarza. Wasza fretka może być zupełnie zdrowa lub może mieć zupełnie inną chorobę, która wymaga natychmiastowej interwencji.
Jak mogę zapobiec tej chorobie?
Pomimo, że jest jeszcze wiele aspektów tej choroby do poznania, jasne jest już, że jedyną metodą żeby zmniejszyć ryzyko nadczynności nadnerczy jest jak najbardziej odsuniecie w czasie terminu sterylizacji/kastracji u obu płci, odsuwając go przynajmniej do osiągnięcia dojrzałości seksualnej, a jeśli jest to możliwe jeszcze później.
Wielu weterynarzy na całym świecie zajmuje się badaniami nad zapobieganiem tej chorobie, zwłaszcza przy pomocy tych fretek, które są już wysterylizowane/wykastrowane. Niestety jeszcze nie jest nic naukowo udowodnione i jedyna metoda żeby ograniczyć możliwość pojawienia się choroby jest jak największe opóźnienie kastracji/sterylizacji.
…
autor: Paolo Selleri Profesor Patologii Klinicznej i Terapi Zwierzat Egzotycznych I i II, Uniwersytet Medycyny Weterynaryjnej w Padwie
źródło: http://www.inseparabileforum.com/forum/topic_TOPIC_ID_16722.htm
tłumaczenie: Eva
poprawki: Ana
…
