Przychodzi czas, kiedy nasza mała puchata kuleczka staje się dorosłą, ale (nie)poważną fretką!… Dojrzewanie fizyczne i płciowe wprowadza nasze fretki w dorosłość i niesie za sobą wiele zmian…
Ruja…
Czym jest ruja?…
Fachowo mówiąc, ruja jest fazą płodności w cyklu rozrodczym, występuje u prawie wszystkich ssaków łożyskowych, oprócz człowieka. Poza rują samica nie jest zdolna do rozrodu czy kopulacji…
A jak to przebiega u fretek?… Pierwszą oznaką dojrzałości płciowej (nie koniecznie fizycznej i psychicznej) jest ruja…
Ruję rozpoznajemy po:
- stopniowym powiększeniu się sromu (pęcznieniu wisienki) u samiczek, który normalnie jest wielkości kilku milimetrów…
- zstąpieniu jąder do moszny i ich powiększeniu u samców…
U samiczek ruja jest okresowa (kilka razy w roku) i może wystąpić w 15 tygodniu życia (zależne od warunków świetlnych – im więcej światła, w tym również sztucznego, to rujki w młodszym wieku i częściej występujące), standardowo powinna wystąpić od 8 do 12 miesiąca życia… Letni okres rozrodczy u samiczek trwa od początku marca do września (obecnie występujące zmiany klimatyczne i bytowe dość mocno wpłynęły na okresy rozrodcze i wiele samic już od grudnia było gotowych do krycia)… Jeżeli samica nie zostanie pokryta między 10 a 28 dniem rui, to pozostaje w niej przez okres od 6 do 12 tygodni… Po tym czasie następuje cofnięcie obrzęku “wisienki” i zaczyna się faza regeneracji, która powinna trwać minimum 40 dni… Po tym okresie samiczka może mieć kolejną ruję… Jeżeli rujka nie cofa się i trwa ponad 12 tygodni, mamy do czynienia z rują permanentną (problem 30% samic), której towarzyszy wysięk z pochwy, będący pożywką dla bakterii mogących wywołać infekcję macicy, ropomacicze… Dodatkowo stałe, wysokie stężenie hormonów płciowych uszkadza szpik kostny i często doprowadza do anemii (niedokrwistości), która może okazać się śmiertelna dla samiczki… W przypadku rui permanentnych zalecane jest wyciszenie a następnie kastracja, którą można wykonać również do 4 tygodnia, we wstępnej fazie rui (patrz w temacie Zdrowie/STERYLIZACJA/KASTRACJA!)…
Środki wyciszające ruję dzielimy na:
- hormonalne w formie zastrzyku lub tabletek – wyciszenie w takiej formie bardzo często niesie ryzyko ropomacicza, które nie rozpoznane grozi śmiercią… dodatkowo stosowanie terapii hormonalnej do przerywania każdej rui, bez późniejszej kastracji, podwyższa ryzyko występowania raka narządów rodnych i guzów sutka (nie polecam tej metody!)…
- hormonalne w formie implantu…
- homeopatyczne (leki przygotowywane z surowców wyjściowych, które są głównie pochodzenia roślinnego lub mineralnego)… metoda o wolniejszym działaniu, ale mniej inwazyjna…
- naturalne – metodą taką jest prowokowane krycie samicy, samcem nie kastratem, samcem kastrowanym lub wasektomem (samiec mający podwiązane nasieniowody, co nie zmniejsza jego samczych zachowań, ale robi go bezpłodnym). Po takim kryciu w większości wypadków ruja zanika, minusem tej metody jest występowanie urojonej ciąży oraz urojonego macierzyństwa… Niestety ta metoda nie jest remedium – nawet pojedyncze krycie samcem nie kastrowanym może zakończyć się ciążą rzeczywistą – samiczka może również dostać ropomacicza bez znaczenia na możliwości reprodukcyjne samca…
W okresie rui samiczki zmieniają zachowanie, łagodnieją i stają się bardziej przytulne, pieszczotliwe, ale oczywiście występują również „agresywne” wyjątki, które są nerwowe i pobudzone… Rozchwianie emocjonalne może objawiać się: zwiększoną chęcią do przytulania, większą ruchliwością lub odwrotnie – sennością, próbami ucieczki przez okno, balkon, drzwi wejściowe, itp. … Powoli zwiększa się grubość skóry na karku (powiększa się warstwa tłuszczu co ma duże znaczenie podczas krycia)…
U samców pierwsza ruja może wystąpić w wieku 5 miesięcy, a okres rozrodczy trwa od grudnia do końca września (podobnie jak u samic okres ten został znacznie rozregulowany)… Samiec przez cały ten okres jest zdolny do rozmnażania (poza tym okresem też po osiągnięciu dojrzałości, wystarczy iż poczuje samice w rujce, choć zdarzają się przypadki, u których samica nie wzbudza zainteresowania)… U dojrzałego płciowo samca w tym okresie zwiększa się produkcja łoju skórnego przez co futro wydaje się tłuste w dotyku, a zapach staje się bardzo silny… Ponadto samiec zaczyna intensywnie zaznaczać swój rewir plamami moczu, który wygląda jakby był skondensowany o intensywnej żółtej barwie i mocnej woni… Znaczy dosłownie wszystko co wystaje kilka centymetrów nad poziom podłogi łącznie z naszymi kończynami oraz próbuje kopulować ze wszystkim co znajdzie się w jego zasięgu… Ponadto zachowuje się niespokojnie jest bardziej pobudzony i ruchliwy, a nawet może próbować ucieczek… Dorosłe, nie wykastrowane samce okazują wzajemną wrogość, są w stosunku do siebie agresywne i mogą się wzajemnie poranić (zaleca się oddzielne klatki w tym okresie)… Pod koniec jesieni aktywność seksualna spada, jądra maleją i “cofają się” do jamy brzusznej… Należałoby też wspomnieć, iż część samców w rujce robi się także agresywniejsza w stosunku do właścicieli, potrafią zacząć dość uciążliwie gryźć. Przede wszystkim występuje jednak łapanie za rękę, szczególnie nadgarstek z chęcią zaciągnięcia gdzieś… Jeżeli samiec będący w rui męczy się tym stanem (spadek wagi o ponad 30%), zaleca się kastrację po której w ciągu miesiąca zachowania charakterystyczne dla okresu rozrodczego, miną… Samiec po kastracji nie powinien mieć kontaktu z samicą w rui co najmniej 30 dni po zabiegu, gdyż nadal może zapłodnić…
W okresie rui, tak samice jak i samce wydzielają intensywniejszy zapach piżma… Charakterystyczna jest również niechęć do jedzenia, ewidentnie pokarm znika wolniej lub okresowo wcale, co powoduje znaczny spadek formy fizycznej i muskulatury, można zaobserwować wyraźny spadek wagi (nawet o 30-40% ciężaru ciała)… Ponadto możemy zaobserwować miejscowe wyłysienia, spowodowane wydzielaniem dużej ilości hormonów płciowych, które odrastają po okresie rui… oraz krótszy czas snu…
…
opracowanie: Ana
…