Ferretta Passion » Cukrzyca

Cukrzyca, czyli hiperglikemia, jest przewlekłym schorzeniem metabolicznym, charakteryzującym się zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej, gospodarki węglowodanowej, tłuszczowej i białkowej, spowodowanej całkowitym lub względnym niedoborem insuliny…

Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę i umożliwia pobieranie glukozy z krwi przez komórki mięśniowe, wątrobowe i tłuszczowe… Dzięki temu mechanizmowi, organizm otrzymuje energię, potrzebną do wszelkich procesów życiowych… Przy zaburzeniu tego procesu, następuje wzrost poziomu cukru we krwi i usuwanie go przez nerki, a organizm w zastępstwie zaczyna pobierać energię z rozpadu tłuszczu i białka… Powoduje to powolne wyniszczenie organizmu z jednoczesną produkcją toksycznych ciał ketonowych, które doprowadzają do śpiączki i śmierci fretki…

Kilka lat temu cukrzyca wydawała się rzadkim schorzeniem występującym u fretek, ale w obliczu ilości opisywanych przypadków oraz z uwagi na fakt, iż jest ona ściśle powiązana z występowaniem insulinomy oraz nadczynności nadnerczy, które z roku na rok wydają się najczęściej występującymi chorobami w populacji fretek skarmianych „suchymi trocinami”, można śmiało przypuszczać, iż po prostu była niezauważalna z uwagi na złą diagnostykę lub jej brak… ;-|

Cukrzyca u fretek może wystąpić jako:

cukrzyca pierwotna:

wrodzona choroba trzustki, polegająca na niszczeniu komórek trzustki przez własne komórki układu obronnego (niezwykle rzadka)
amoloidoza trzustki związana ze zmianami starczymi

cukrzyca wtórna:

przejściowy wynik operacji guza trzustki (insulinoma)
w wyniku zapalenia trzustki
spowodowana złą dietą (węglowodanową)
spowodowana otyłością, związana z brakiem reakcji receptorów insulinowych na insulinę
spowodowana zaburzeniami hormonalnymi, tj.:
- nadczynność tarczycy
- nadczynność nadnerczy, która może wywołać swoistą oporność na insulinę, czyli gdy organizm produkuje wystarczającą ilość insuliny, ale jej nie przyswaja
- stosowanie sterydów
- stosowanie antykoncepcji hormonalnej
wynik zakażeń bakteryjnych lub wirusowych
wywołana długotrwałym stresem
leczenie insulinomy prednizonem (reakcja anafilaktyczna)

Mechanizm choroby jest dość prosty, u fretek spożywających dużo węglowodanów (czyli tego, czego jest najwięcej w suchych karmach komercyjnych) wzrasta poziom glukozy we krwi, aby go obniżyć organizm wydziela zwiększona ilość insuliny… Gdy sytuacja trwa w dłuższym okresie czasu, wykształca się swoista oporność organizmu na insulinę z jednej strony, a z drugiej strony trzustka nie jest już w stanie wyprodukować coraz większej ilości potrzebnej insuliny… I co fundujemy naszej fretce?… CUKRZYCĘ… ;-|

Objawy

Objawy cukrzycy zwykle są łatwo dostrzegalne i są bardzo nasilone:

silne pragnienie (polidypsja)
częste oddawanie, zwiększonych ilości moczu (poliuria)
gwałtowna utrata masy ciała przy zwiększonym apetycie
zmęczenie i senność (kwasica ketonowa - stan organizmu, w którym w celu produkcji energii następuje spalanie tłuszczów zamiast glukozy w wyniku czego dochodzi do produkcji ciał ketonowych, wywołujących kwasicę metaboliczną, nieoddechową)
infekcje skórne (grzybice, czyraki)
infekcje układu moczowego (świąd sromu)
zaburzenia widzenia (zaćma cukrzycowa, która może rozwijać się w ciągu kilku miesięcy lub w ciągu tylko jednej doby)

W miarę postępu choroby:

wiele fretek traci zdolność do jedzenia – anoreksja
można zauważyć powiększenie wątroby, śledziony i nerek
mogą wystąpić objawy neurologiczne (dezorientacja, brak wskakiwania i wspinania się, zataczanie, bezwład tylnych łap)
nudności i wymioty
ból
śpiączka i śmierć

W badaniach laboratoryjnych występuje:

znacznie podwyższony poziom cukru we krwi
oraz obecność cukru w moczu

Należy zaznaczyć, że u pewnej grupy chorych zwierząt nie występują żadne objawy choroby pomimo utrzymujących się wysokich wartości poziomu cukru…

Rozpoznanie

Potwierdzeniem rozpoznania cukrzycy jest pomiar cukru (glukozy) we krwi… Poziom glukozy uważany za normalny dla fretek wynosi od 90 do 125 [207] mg/dl (4,95 mmol/l – 6,88 mmol/l)…

Cukrzycę można rozpoznać jeżeli:

w przypadkowym badaniu, poziom cukru przekracza 200 mg/dl (pomiar wykonany o dowolnej porze dnia, bez względu na czas jaki upłynął od ostatniego posiłku)
stężenie glukozy na czczo, tj. co najmniej 8 godzin od ostatniego posiłku, przekracza 400 mg/dl w połączeniu z cukromoczem (glikozurią), zmniejszonym stężeniem insuliny w osoczu i czasem ciałami ketonowymi w moczu – rozpoznanie należy potwierdzić jeszcze jednym pomiarem glukozy na czczo
poziom cukru jest wyższy od 200 mg/dl po 2 godzinach od obciążenia 12 gramami glukozy rozpuszczonymi w 50ml wody (doustny test obciążenia glukozą – OGTT)

* stężenie cukru wyraża się w liczbie miligramów glukozy na decylitr (mg/dl lub mg%) lub milimoli glukozy na litr (mmol/l). Ażeby przeliczyć wynik z mmol/l na mg/dl, należy pomnożyć ilość mmoli przez 18 (np. 10mmol/l x 18 − 180mg/dl)

Leczenie

Cukrzyca wtórna po operacyjnym usunięciu guzów trzustki zwykle ustępuje samoistnie po kilku tygodniach i nie ma potrzeby stosowania insuliny…

W innych przypadkach rokowania są bardzo ostrożne, gdyż cukrzyca jest chorobą nieuleczalną… Nasze działania ograniczają się tylko do utrzymania odpowiedniego poziomu cukru we krwi i zapewnienia w miarę komfortowego życia dla fretki…

W pierwszej kolejności powinniśmy ustalić przyczyny, które miały tak katastrofalny wpływ na organizm fretki i spowodowały cukrzycę oraz podjąć próbę ich eliminacji z życia fretki, np.:

normalizację gospodarki hormonalnej przy nadczynności nadnerczy lub w przypadku samic niekastrowanych, może być konieczna kastracja
unikanie sterydów i środków hormonalnych
odchudzenie fretki w przypadku otyłości
eliminacja węglowodanów z diety

Następnie, należy wykonać krzywą cukrzycową, aby ustalić dawki insuliny… Jeżeli stężenie glukozy przekracza 300 mg/dl można spróbować podać szybko działające preparaty insuliny, tj. PZI, glargine, isophane lub NPH (0,1 jednostki – wg Lloyd), w dawce 1 jednostki insuliny na 1kg m.c., dwa razy dziennie (co 12 godzin) na 30 minut przed posiłkiem (może być konieczne dostosowanie dawki, aż osiągnie się właściwą reakcję zwierzęcia – nawet 5 jednostek insuliny dziennie)… Można rozważyć stosowanie insuliny Ultralente, co umożliwia jednorazowe iniekcje na dzień…

Ważne jest:

podawanie posiłków w ustalonych dawkach i w regularnych odstępach czasu – ważne, aby na posiłki składało się wysokiej jakości białko (50-60%) i tłuszcz (30-40%) zwierzęcy oraz aby były o stałej wartości energetycznej, bez niewskazanych węglowodanów, można dodawać argininę i chrom (20-200 mcg dziennie), które mogą pomóc w obniżeniu poziomu glukozy
codzienne podawanie 50-65 ml kroplówki podskórnej w celu wypłukania i nawodnienia organizmu (ważne przy kwasicy ketonowej)
podawanie antybiotyków o szerokim spektrum, takich jak Clavamox lub Baytril może okazać się nizebędne, aby zapobiec wtórnym zakażeniom
skrupulatne monitorowanie pobierania pokarmu, wody oraz aktywności fretki
kontrola wagi ciała, aby dostosować dawki insuliny
kontrolne badania krwi (morfologia i biochemia)

Powyższy reżim jest bardzo istotny dla utrzymywania stałego poziomu cukru, gdyż jego skoki we krwi powodują kwasicę metaboliczną i śpiączkę…

Opieka

Ponadto, opiekun powinien:

sprawdzać 3 razy dziennie (co 2-3 godziny przy zmianie leczenia lub kryzysach fretki) stężenie glukozy we krwi przy pomocy glukometru (Freestyle, AlphaTRAK, BD Logic, One Touch Ultra, Contour Ascensia – 0,6 mikrolitrów krwi z odczytem BG do 600 mg/dl)
sprawdzać 3 razy dziennie (co 8 godzin) stężenie ketonów i glukozy w moczu przy pomocy pasków testowych do moczu
zapoznać się z wykonywaniem iniekcji podskórnych insuliny

Aby to wszystko ogarnąć, można prowadzić sobie dziennik, w którym zapisujemy:

datę
godzinę
BG test (poziom glukozy we krwi)
jedzenie
leki
KD test ketonowy (poziom ketonów i glukozy w moczu)
kał
waga
inne informacje dla weterynarza

Powyższe wskazania są bardzo istotne w leczeniu, gdyż należy monitować stan fretki, jej poziom glukozy (około 200 mg/dl), aby dostosować dawkę insuliny lub zaniechać iniekcji, gdy nie jest potrzebna (zwłaszcza w przypadkach, gdy cukrzyca jest tymczasowa)… Dobrze jest sprawdzać poziom glukozy we krwi w połowie cyklu, czyli po 6 godzinach od podania porannej dawki insuliny, a na 6 godzin przed wieczorną, gdyż jeżeli wynik będzie odbiegał od zalecanego, należy zastanowić się nad dodatkową iniekcją, co 8 godzin a nie co 12…

Ponadto kontrolne badania krwi, powiedzą o ogólnym stanie fretki, a zwłaszcza jej nerek, które są zagrożone ciągłym, wysokim poziomem glukozy… Ważne aby w biochemii oznaczyć także fruktozaminę…

Stosowanie się do wszystkich zaleceń lekarza weterynarii i przestrzeganie diety może przedłużyć życie fretki od kilku do kilkunastu miesięcy…

Przechowywanie insuliny

insulinę należy przechowywać w lodówce
otwartą ampułkę można używać do 30-40 dni
insulinę mieszamy delikatnymi, kolistymi ruchami – silne mieszanie powoduje utratę jej wartości
insulinę (wieprzową) rozcieńczamy roztworem soli fizjologicznej i używamy góra do 14 dni
strzykawki można użyć do 4 razy, później traci wartość gdyż plastik wchodzi w reakcję z insuliną

…

Uwaga!

Każda z książek lub każdy z artykułów, wykorzystany do opracowania niniejszego tematu, został opublikowany jakiś czas temu, w związku z powyższym niektóre metody leczenia i leki mogą być nieaktualne (wycofane z obrotu lub nigdy nie dopuszczone do obrotu w Polsce), ale Wasz lekarz weterynarii na pewno będzie wiedział czym można je zastąpić.

Większość informacji na tych stronach napisali ludzie, którzy mają duże doświadczenie w hodowli fretek jednak nie są weterynarzami. Wszystkie teksty były konsultowane ze specjalistami. Każda chora fretka powinna natychmiast znaleźć się u wykwalifikowanego i doświadczonego weterynarza, który specjalizuje się w leczeniu fretek. Pamiętaj fretki należą do zwierząt, u których symptomy choroby występują bardzo późno, co może prowadzić do ich nagłej śmierci. Nie próbuj żadnych “domowych sposobów” bez konsultacji ze specjalistą, nawet jeśli jakiś znajdziesz gdzieś w tekście na tej stronie. Informacje tu zawarte mogą powiększyć Twoją wiedzę i wyczulić Cię na niespecyficzne objawy w zachowaniu Twojej fretki, ale pamiętaj niewłaściwa, samemu postawiona diagnoza może decydować o jej życiu. Wszystkie prawa zastrzeżone!

…

by: Ana

literatura:
[1] „Diabetes In Ferrets: Know the signs, treatment and prognosis for ferrets with diabetes” Sandra Mitchell, DVM, DABVP, 2008
[2] „Tchórz” Marcin Brzeziński, Jerzy Romanowski, 1997
[3] „Hodowla tchórzy” Maria Bednarz, Andrzej Frindt, 1991
[4] „Fretki: warunki zdrowotne, hodowla, rozpoznanie i leczenie chorób” Maggie Lloyd, 1999
[5] „Biology and diseases of the ferret” Fox JG., 1988, 1998
[6] „Ferret husbandry, medicine, and surgery” John H. Lewington, 2000
[7] „Ferret for dummies” K. Schilling, 2007
[8] „How to read your report” Wellness Inc., 1993
[9] „Practical ferret medicine and surgery for the private practitioner” Finkler M., 1993
[10] „Ferret medicine and surgery” Brown S., 1992, 2001
[11] „Ferret breeding” James McKay, 2006
[12] „Oestrus control in ferrets” Kluth G.A., Veterinary Record, 133:10, s.252, 1993
[13] „Endocrine diseases: Part II. In: E.V. Hillyer and K.E. Quesenberry (eds), Ferrets, Rabbits and Rodents: Clinical Medicine and Surgery” Rosenthal K., s.91-98, 1997
[14] vetmozga.com
[15] manitobaferrets.ca
[16] ferrethealth.org
[17] unc.edu