Tłuszcze zwierzęce są kolejnym, zaraz po białkach (proteinach), głównym składnikiem diety fretki, które dostarczają niezbędnych składników pokarmowych oraz energii… Głównym źródłem tłuszczu zwierzęcego jest samo mięso, które zawiera go od 3 do 55%…
Fretka może otrzymywać tłuszcz z następujących produktów:
- tłuszcz z tkanki zwierzęcej, w tym: sadło, łój, słonina – 3-100 % tłuszczu
- jajka – ok. 11 % tłuszczu
- twarogi – 1-9 % tłuszczu
- mleko pełne owcze lub kozie – 4-7 % tłuszczu
- masło krowie, owcze, kozie – 82% tłuszczu
- ryby – 0,1-13 % tłuszczu
- oleje zwierzęce (z ryb) – 80-100 % tłuszczu
Jak widzimy tłustość mięsa jest w dość szerokim przedziale od 3 do 55%, a zapotrzebowanie fretki w zależności od wieku i pory roku oscyluje pomiędzy 20 a 35%… Gdy skarmiamy fretkę:
- mięsem chudym, tj. żabie udka lub piersi kurczaka, to konieczna jest dodatkowa suplementacja tłuszczu do wymaganego poziomu
- mięsem tłustym, włącznie ze skórą, tj. kaczka, gęś, nutria, wołowina, to dodatkowa suplementacja tłuszczu nie jest konieczna
W przypadku konieczności dodatkowej suplementacji tłuszczu możemy posiłkować się następującymi produktami:
- świeży łój, słonina, sadło, np. tłuszcz gęsi, kaczy, wołowy (kwas linolenowy) – gdy fretka nie wykazuje dysfunkcji wątroby, trzustki lub dróg żółciowych
- świeże masło i tłuste śmietany (wit. A, kwas linolenowy) – krowie, kozie, owcze – unikamy wszelkich produktów UHT oraz roślinnych zamienników (sojowe, ryżowe mleko dla kociaków, margaryn roślinnych) – gdy fretka ma leczoną wątrobę, trzustkę lub drogi żółciowe
Możemy spotkać się również z produktami przetworzonymi lub komercyjnymi:
- sproszkowany tłuszcz wołowy
- smalec wieprzowy (kwas linolenowy i arachidonowy) jest produktem przetworzonym, poddanym obróbce cieplnej
Jednak w diecie fretek, starajmy się unikać produktów przetworzonych…
Oleje
Kolejnym tłuszczowym dodatkiem, jakim możemy się posiłkować w diecie fretki są oleje rybie, czyli zwierzęce tłuszcze w postaci płynnej… Olej rybi dodajemy nie z uwagi na to, że jest tłuszczem, ale jako źródło kwasów NNKT, w szczególności kwasów z grupy n3… Oleje rybie, nie mylić z tranem, powstają z mięsa i ości, różnią się składem w zależności od:
- gatunku kryla/ryby
- miejsca bytowania
- sposobu odżywiania
- stopnia rozwoju gonad
W diecie fretkowej możemy stosować olej z kryla, łososia lub innych gatunków ryb, z przewagą kwasów n-3 nad kwasami n-6, gdyż podajemy je po to, aby wyrównać ich stosunek w diecie mięsnej, gdzie obecnie wynosi on 10:1 (n6:n3), często nawet 20:1, a powinien być maksymalnie 4:1 z tendencją do 1:1…
Ilość kwasów tłuszczowych NNKT w diecie fretki powinna stanowić 15-23% (mniej niż 1/4) całego tłuszczu… Samo mięso ma odpowiednią ilość kwasów NNKT w swoim składzie, zwłaszcza tych zwierząt, które są chowane na wolnych wybiegach i otrzymują naturalne pokarmy, tj. dziczyzna… Obecny chów zwierząt często zaczyna wykorzystywać również dodatki paszowe wzbogacone o n3… Wyjątek stanowią mięsa sklepowe z przemysłu mięsnego, otrzymane ze zwierząt karmionych paszą komercyjną… Te mięsa musimy uzupełnić o kwasy tłuszczowe n3, w czym może nam pomóc olej rybi i/lub zamiennie wcześniej wspomniany olej lniany…
Najważniejszą sprawą, o której należy pamiętać, to to, że olej rybi powinien być olejem bardzo dobrej jakości, np. Swanson Krill Oil lub Grizzly Salmon Oil, a także powinien być:
- tłoczony na zimno z pierwszego tłoczenia
- kupowany w miejscu (sklepie, aptece), gdzie jest przechowywany w zaciemnionych lodówkach (takich jak do wina)… sami też przechowujemy taki olej w domu w lodówce, nawet gdy jest jeszcze zamknięty (olej podlega szybkiemu psuciu, tzw. jełczenie, pod wpływem powietrza, światła i temperatury)
- kupowany w mniejszych butelkach (100-250ml), gdyż ma krótki okres ważności (gorzkawy smak oznacza, że olej jest bliski terminu ważności lub był wcześniej źle przechowywany i należy go wyrzucić)
- o dużej zawartości n3 a małej zawartości n6
- z przewagą kwasu EPA nad DHA
- z małą ilością pestycydów i metali ciężkich
Oleju rybiego podajemy bardzo mało w zależności od jego składu i ilości n3, około 1ml max 2ml na fretkę / na całodobowy posiłek (gdy mamy tylko jedną fretkę możemy użyć strzykawki 2 lub 5ml do odmierzenia odpowiedniej dawki i podać fretce…
Trany
Poniżej przykłady tranów komercyjnych z przeznaczeniem dla zwierząt… Osobiście ich nie polecam, gdyż są mieszane z niewskazanymi olejami roślinnymi, nie są też olejami z pierwszego tłoczenia… A z uwagi na bardzo małą ilość jaką stosujemy w diecie fretek, lepiej kupić tran w aptece, jakości ludzkiej, w kapsułkach i podawać fretce bezpośrednio po wyciśnięciu z żelowej otoczki, np. MÖLLER’S TOTAL… ;-)
Trany, to również oleje rybie, ale z innej części ciała, czyli z wątroby, np. dorsza, rekina… W diecie fretek możemy stosować trany bezsmakowe (broń boże o smaku cytrynowym, czy innym!), ale ich suplementacja jest całkowicie inna niż innych olejów z uwagi na bardzo duże ilości witaminy D i A…
Aby nie przedawkować tych witamin, możemy użyć maksymalnie 0,5ml tranu rybiego na 1kg mięsa (należy sprawdzać skład pod względem zawartości witamin rozpuszczalnych w tłuszczach) i nie podajemy go maluchom poniżej 12 tygodnia życia, gdyż może skutkować zaburzeniem gospodarki wapniowo-fosforanowej i doprowadzić do krzywicy – w przypadku przedawkowania!
Trany, najlepiej podawać w okresie jesienno-zimowym i na przedwiośniu podczas linienia jako uzupełnienie diety w niezbędne witaminy i mikroelementy, wspomagające wymianę okrywy włosowej, tj. witaminy D, A i z grupy B oraz cynk i inne…
Ważne!
Najlepiej jak tłuszcze zwierzęce będą:
- urozmaicone (używać wiele gatynków zwierząt) – cały czas stawiamy na różnorodność w diecie fretek!
- odpowiednio przechowywane (mięsa tłuste powinny być z używane w pierwszej kolejności, ich czas mrożenia max. 3 miesiące)
- dodatkowo suplementowane olejem z ryb lub lnianym, bardzo dobrej jakości: pochodzących z pierwszego tłoczenia na zimno i bez zbędnych substancji „uszlachetniających”, przechowywanych w lodówce z uwagi na łatwość ich utleniania i szybkie jełczenie
Uwaga!
- unikamy olei rafinowanych i uwodornionych, co można sprawdzić „testem lodówkowym” – takie oleje w lodówce gęstnieją
- unikamy tłuszczów zjełczałych (utlenionych) i zepsutych, gdyż możemy doprowadzić do chorób wątroby i nerek oraz innych narządów wewnętrznych
- unikamy olei z dużą ilością metali ciężkich i pestycydów (czytamy składy! a gdy ich brak, nie kupujemy oleju)
- nie należy stosować wyłącznie olei rybich z wyłączeniem roślinnych, zwłaszcza w przypadku samic ciężarnych, karmiących oraz rosnących szczeniąt – grozi poważnymi komplikacjami w rozwoju mózgu maluszków!12
– – –
Zaburzenia ustrojowe w niedoborze NNKT
- zmiany skórne:
– zwiększona przepuszczalność skóry
– zmniejszone wydzielanie gruczołów łojowych (łuszczenie się skóry)
– hiperplazja nabłonkowa
– odbarwienie skóry - masa ciała:
– spadek przyrostu - krążenie:
– powiększenie serca
– osłabienie kurczliwości mięśnia sercowego
– zwiększenie łamliwości naczyń włosowatych i zwiększenie przepuszczalności
– zmiany załamka QRS w EKG
– wzrost zawartości wolnych kwasów tłuszczowych w surowicy krwi
– spadek zawartości triacylogliceroli i fosfolipidów w surowicy krwi - nerki:
– wzrost masy narządu
– zmiany martwicze
– krwiomocz
– nadciśnienie nerkowe - płuca:
– nagromadzenie się cholesterolu - wątroba:
– wzrost masy narządu
– wzrost zawartości triacylogliceroli i fosfolipidów w tkance wątrobowej - gruczoły dokrewne:
– nadnercza – wzrost masy narządu u samców i zmniejszenie u samic
– tarczyca – zmniejszenie masy narządu - reprodukcja:
u samic:
– zaburzenia owulacji
– resorpcja płodu
– zahamowanie laktacji
u samców:
– zmiany degeneracyjne nabłonka kanalików nasiennych
– bezpłodność - metabolizm:
– zmiany w składzie kwasów tłuszczowych większości tkanek
– zaburzenia transportu cholesterolu
– wzrost zawartości cholesterolu w wątrobie, nadnerczach i tkance skórnej
– zmniejszenie stabilności lipoprotein błon komórkowych
– przyśpieszenie obrzmienia mitochondriów
– zmniejszenie syntezy ATP w mitochondriach serca i wątroby
– zmniejszenie biosyntezy prostagladyn – zaburzenia czynności wielu tkanek i narządów
– zwiększenie wrażliwości na zakażenia bakteryjne
– zmniejszenie odporności na działanie promieni X
– zmniejszenie ostrości wzroku
– osłabienie napięcia mięśniowego
– wzrost spożycia wody
– zwiększone przyjmowanie pokarmów, przy zmniejszonej retencji azotu w ustroju
Wpływ nadmiaru NNKT na ustrój
Zbyt duża podaż wielonienasyconych kwasów tłuszczowych może być przyczyną:
- powstawania nowotworów
- obniżonego ciśnienia
- a także niedokrwistości
- ścieńczenie skóry, tzw. papierowa/pergaminowa skóra
- zalegania treści pokarmowej w jelicie cienkim oraz mas kałowych w jelicie grubym, co powoduje zmianę flory bakteryjnej w jelitach – dochodzi wówczas do powstawania ciał rakotwórczych – stwierdzono, że bakterie jelitowe odgrywają określoną rolę w powstawaniu raka gruczołu sutkowego u samic
- zatykania kosmków jelitowych, a co za tym idzie zubożonego wchłaniania i przyswajania wartości odżywczych z pokarmu
Toksyczne są również nienasycone hydroalhadenty powstające na skutek utleniania wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Mają one wpływ na stabilność błon komórkowych, ich przepuszczalność, funkcjonowanie i aktywność enzymów występujących w błonach…
[2] „Hodowla tchórzy” Maria Bednarz, Andrzej Frindt, 1991
[3] „Fretki: warunki zdrowotne, hodowla, rozpoznanie i leczenie chorób” Maggie Lloyd, 1999
[4] „Biology and diseases of the ferret” Fox JG., 1988
[5] „Ferret husbandry, medicine, and surgery” John H. Lewington, 2000
[6] „Ferret for dummies” K. Schilling, 2007
[7] „How to read your report” Wellness Inc., 1993
[8] „Practical ferret medicine and surgery for the private practitioner” Finkler M., 1993
[9] „Ferret medicine and surgery” Brown S., 1992
[10] „Ferret breeding” James McKay, 2006
[11] szkolnictwo.pl
[12] „Different ratio between n-6 and n-3 fatty acids in diets for lactating mink (Mustela vison) dams – effect on milk and kit tissue fatty acid composition", Mette Ulf Hansen1,2, Mikael Lassén1, Anne Helene Tauson2, Hilmer Sørensen3 and Tove Clausen4, 1 Danish Agricultural Advisory Service, National Centre, Fur Animals, Udkærsvej 15, 8200 Århus N, Denmark. *Corresponding author: muh@landscentret.dk, 2 The Royal Veterinary and Agricultural University, Department of Animal and Veterinary Basic Sciences, Grønnegaarsdvej 3, 1870, Frederiksberg C, Denmark. 3 The Royal Veterinary and Agricultural University, Department of Chemistry and Biometry, Thorvaldsensvej 40, 1871 Frederiksberg C, Denmark. 4 Danish Fur Breeders Research Center, Herningvej 112C, Tvis, Holstebro, Denmark, VIII International Scientific Congress in Fur Animal Production - ‘s-Hertogenbosch, The Netherlands, 15-18 September 2004
- © Wszystkie prawa zastrzeżone. Żaden fragment strony nie może być kopiowany i wykorzystany w jakiejkolwiek formie bez zgody autora! • All rights reserved or Some rights reserved!
Tak… Smalec, słonina, łój, tłuszcz z mięsa, skóra jest zaliczana do tłuszczy „ciężkich”, zwłaszcza, gdy mamy do czynienia ze schorzeniami wątroby i pochodnymi od niej… Wtedy lepiej stosować mięsa o mniejszej zawartości takich tłuszczy i zastępować je tłuszczami „lżejszymi”, tj. masło, tłusta i półtłusta śmietana, czy twaróg (jeżeli fretka przyzwyczajona jest do laktozy lub nie straciła enzymu do jej trawienia) oraz oleje rybie i trany (tu należy uważać, aby nie przewitaminizować witaminą A), czy olej z siemienia lnianego… ;-)
Czy smalec gęsi jest „ciężkim” tłuszczem?